responsive website software

jeugdherinneringen

Veel volwassenen hebben gedetailleerde herinneringen aan de tijd dat zij leesles kregen in klas 1 of groep 3. Welke leesmethode werd gebruikt was afhankelijk van de didactische opvattingen van de leerkrachten en vroeger ook van de denominatie van de school. Heb jij leren lezen met de methode aap noot mies? Met maan zaag fien? Met daan gijs mier? Of met hele zinnen zoals: zeg mies, zeem jij de ruit voor moe? Heel veel Nederlanders en Vlamingen kunnen zich nog de wandplaten van boom roos vis voor de geest halen, de woorden waarmee de methode Veilig leren lezen begon. Als je leert lezen maakt dat blijkbaar grote indruk.

 ‘In de laagste klassen werd nog op de lei geschreven (gekrast) en daar was ook het leesplankje van Aap, Roos, Zeef, Muur in de mode. […] Een grote afbeelding van dat leesplankje stond naast het schoolbord vooraan in de klas.’ Stef Paijmans, www.cobra.nl, 2015

 ‘In onze eerste leeslessen, zo’n 50 jaar geleden, leerde ik de woorden OOR-OOM-NOOT-ROOK-ROOS-GOOT; en die leerden we niet alleen lezen en schrijven, maar ook uitspreken met een mOOie rOnde mOnd, zodat je allemaal toetjes als van zingende kerstengeltjes rondom je zag.’ monopovol, www.goeievraag.nl, 2011

 ‘Ik herinner mij: “Dit is een boek. Dit is een vaas. Dit is een lessenaar”. De meesten van u hebben waarschijnlijk leren lezen volgens […] aap-noot-mies; of maan-zaag-Fien-vier-koek-schoen, of dergelijke woorden die onder de bijbehorende afbeeldingen stonden. Waarmee ik maar wil zeggen dat de Lourdesschool goed bij de tijd was.’ wim van rooijen, www.breda-en-alles-daaromheen.nl, 2007

 ‘Boom roos vis vuur…pim…lief. Daar heb ik mee leren lezen in 1972 in Noord Brabant. En bij dat woord ‘lief’ kregen we allemaal een rood hoofd. Mijn zusje leerde 2 jaar later in Gouda lezen met aap noot mies...en dat vond ik nou altijd zo leuk, zo ECHT oud-Nederlands. Ik heb een paar jaar geleden een aap noot mies cd-rom in Nederland gekocht en daar hebben mijn man en kinderen lezen mee geleerd.’ sultanine, www.jeugdsentimenten.nl, 2006

‘Ik heb leren lezen met boom, roos, vis, vuur enz. en dat was in 1968. Het verhaaltje van duimeliesje staat me wel wat bij. […] voor zover ik me herinner was duimeliesje een heel klein meisje die in een notendop sliep…’ sentiment, www.jeugdsentimenten.nl, 2006

‘Ik ben ook van de generatie van boom, roos, vis, vuur. Ik had het lezen en schrijven al snel onder de knie, volgens m’n moeder […] las ik in de 1ste klas al moeiteloos de ondertitels van de televisie op.’ niels, www.jeugdsentimenten.nl, 2006

caesarius mommers

Iedereen kent het leesplankje van Hoogeveen dat begint met de woorden aap-noot-mies. Het plankje met zijn klassieke woordenrij en prachtige tekeningen van Jetses heeft terecht een plaatsje gekregen in het nationale collectieve geheugen. In dat geheugen hoort eigenlijk ook het rijtje boom-roos-vis thuis, de eerste woorden van de leesmethode Veilig leren lezen. Dertig jaar lang van 1960 tot ongeveer 1990 hebben miljoenen kinderen in klas 1, later groep 3, ermee leren lezen. Begin jaren negentig is de woordenreeks gewijzigd in maan-roos-vis-… en weer later in kim-sim-kip-… Inmiddels hebben bijna tien miljoen kinderen leesles gehad met deze methode. De grote man achter Veilig leren lezen is Caesarius Mommers.

Mommers werd in 1925 geboren in Tilburg als Martinus Josephus Cornelis Mommers. Hij heeft zelf lezen geleerd in de eerste klas van de Leo XIII-school aan de hand van de methode Ik lees al. Tijdens de tweede wereldoorlog volgt Mommers de onderwijzersopleiding aan de Sint Stanislaus kweekschool en treedt hij in als frater Caesarius bij de congregatie van de Fraters van Tilburg. Aangesteld als onderwijzer aan de Heilig Hartschool, eveneens in Tilburg, leert hij zijn leerlingen lezen met behulp van de methode Echt lezen.

Mommers studeert pedagogiek aan de Katholieke Leergangen. Als hij op 1 juli 1958 terugkomt van zijn eindexamen MOB-pedagogiek, krijgt hij diezelfde dag van zijn congregatiebestuur de opdracht een nieuwe methode voor aanvankelijk lezen te maken. Mommers start in september 1958 met zijn werk en al in het schooljaar 1960-1961 gebruikt een aantal scholen zijn methode. De eerste versie van deze leesmethode heette Zo leren lezen en is bedoeld voor katholieke scholen. Al na drie jaar verschijnt een neutrale versie onder de titel Veilig leren lezen. Daarin zijn enkele typisch katholieke verhaaltjes vervangen. Als de makers van de leesmethode staat op de titelpagina: een werkgroep onder leiding van F.B. Caesar. Caesarius Mommers is de hoofdauteur. 

Later wordt Mommers docent aan de kweekschool en vanaf 1966 is hij verbonden aan de Universiteit van Nijmegen. Tot aan zijn pensioen in 1990 geeft hij college en doet onderzoek naar het proces van het leren lezen. Zijn publicaties over leesdidactiek zijn toonaangevend. Terwijl hij wetenschappelijk werk verricht blijft Mommers contact houden met de praktijk van het leesonderwijs op de basisscholen.

Vanaf 1958 tot enkele dagen voor zijn overlijden in 2007 heeft Mommers zich intensief ingezet als hoofdauteur. Vijftig jaar lang doet hij wetenschappelijk onderzoek, geeft hij talrijke lezingen, schrijft vele artikelen en geeft hij leiding aan het auteursteam. Bij zijn leven werd hij geëerd met de benoeming tot officier in de orde van Oranje Nassau in 1990 en met de D.A. Thiemeprijs in 2004. Men noemde hem ‘de leesvader van Nederland’.



Feestelijk symposium over Frater Caesarius Mommers: 60 jaar leesonderwijs

Op 5 oktober 2018 vond het feestelijke symposium over Frater Caesarius Mommers en 60 jaar leesonderwijs plaats in het Jan van Besouwhuis in Goirle. Met dit symposium is recht gedaan aan de waardering die de aanwezigen hadden voor Mommers en voor al het werk dat hij in het kader van het aanvankelijk lezen gedaan heeft. De frater werd herdacht en de leesmethode die hij ontwikkelde (boom roos vis), stond centraal bij de diverse lezingen en overdenkingen. Hieronder vind je een sfeerimpressie van de dag.

veilig leren lezen

De naam van Caesarius Mommers mag niet in vergetelheid geraken en daarom heeft Ger Janssen een boek geschreven als hommage aan deze unieke onderwijsman: Ik ben van boom roos vis. In dit boek wordt de ontstaansgeschiedenis en de verdere ontwikkeling van het levenswerk van Mommers beschreven.

Op 26 januari 2017 overhandigde auteur Ger janssen het eerste exemplaar van zijn boek aan Dinand Woesthoff. Deze is bekend van zijn Woezel & Pip project voor jonge kinderen, ter nagedachtenis van zijn vrouw, actrice Guusje Nederhorst.

Een impressie van de inhoud van het boek

 

 

Ger Janssen, met medewerking van Huub Lucas: Ik ben van boom roos vis; over leren lezen. Uitgeverij Zwijsen, Tilburg 2017. ISBN 978-90-487-3250-0. 256 pag, 24x31 cm, € 29,95.

De geschiedenis van Veilig leren lezen is niet goed te begrijpen als de voorgeschiedenis niet gekend is. Daarom begint de auteur van het boek Ik ben van boom roos vis met een uitvoerige beschrijving van enkele voorlopers:

Ik lees al (aap-roos-zeef, 1910) Zien en zeggen (aap-aas-aar, 1913) Echt lezen (oor-oom-noot, 1932) Langs nieuwe wegen (Dat is een bank, 1932) Een nieuwe wereld (maan-zaag-fien, 1951)

Na deze voorgeschiedenis volgt de geschiedenis van Veilig leren lezen: de edities uit 1960, 1963, 1980, 1991, 2003 en 2014. Nog steeds gebruiken verreweg de meeste basisscholen de methode van Mommers.

Dr Caesarius Mommers Stichting

Beleidsplan 2018
Plaatsen van advertenties en het geven van lezingen rondom Ik ben van boom roos vis.
Plannen van een (mini)conferentie over het leesonderwijs op de basisschool.
Ondersteunen van activiteiten van Uitgeverij Zwijsen ter bevordering van de bekendheid van het boek.

Activiteiten 2017
Presentatie van Ik ben van boom roos vis op 26 januari in Utrecht.
Enkele lezingen en artikelen over deze publicatie door de auteur.
Initiatieven om de bekendheid van de grondlegger van de methode Veilig leren lezen, dr. M. Mommers te vergroten. Onder andere een gerichte actie naar de Gemeente Tilburg om een straat naar de Tilburger Dr Mommers te vernoemen.

Activiteiten 2016
Opstellen van beleidsplan 2016-2018.
Ontwikkeling van de publicatie Ik ben van boom roos vis door Ger Janssen met hulp van Huub Lucas.
Fondswerving voor deze publicatie.
Intensieve samenwerking met Uitgeverij Zwijsen en archieven, o.a. die van de Fraters van Tilburg.

Publicatiebalans
31 december 2017
31 december 2016

Doel van de stichting
Het in herinnering houden van de bijdragen die onderwijscongregaties aan het basisonderwijs hebben gegeven, in het bijzonder die van Dr. Caesarius Mommers, en voorts al hetgeen met het voorgaande rechtstreeks of zijdelings verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn.

Bestuur
C.A.J. Aarnoutse (voorzitter), C.G.Th. Vernooij (secretaris), G. Nagtzaam (penningmeester tot 2 juni 2017), H.J.M. Munnix (penningmeester vanaf 2 juni), G.M. Janssen (vanaf 2 juni), H.A.J.M. Lucas (vanaf 2 juni).
Geen van de bestuursleden ontvangt honorarium.

 

Contactformulier

Dank u voor uw bericht, wij nemen z.s.m. contact met u op.

ADRES
Dr Caesarius Mommers Stichting
Wierdsmalaan 12
Oisterwijk

CONTACT
E-mail: info@overlerenlezen.nl
Website www.overlerenlezen.nl
Telefoon: +31135230963

INFORMATIE
KvK-nr.: 65040090
SBI-code: 94996 / ANBI-stichting
Fiscaal nr. (RSIN): 8559.57.347
Bankrek.: NL54 SNBS 0928 1035 28